47 Yaşında Üniversiteye Başladı, Kınalı Muhacir Kültürünü Geleceğe Taşıyor
47 Yaşında Üniversiteye Başladı, Kınalı Muhacir Kültürünü Geleceğe Taşıyor
47 Yaşında Üniversiteye Başladı, Kınalı Muhacir Kültürünü Geleceğe Taşıyor
Sakarya’da yaşayan Kınalı muhacirlerin 1950’li yıllardan günümüze ulaşan geleneksel kıyafetleri ve el dokuması ürünleri, akademik bir proje kapsamında kayıt altına alınıyor. TÜBİTAK destekli çalışma, unutulmaya yüz tutmuş bu kültürel mirası gelecek kuşaklara aktarmayı hedefliyor.
Kuzey Makedonya’dan 1950’li yıllarda Sakarya’ya göç eden Kınalı muhacirlerin kültürel değerlerini yaşatma amacıyla başlatılan projeye, 47 yaşında üniversiteye başlayan iki çocuk annesi Ümmühan Yılmaz öncülük ediyor. Sakarya Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü’nde eğitimine devam eden Yılmaz, aynı zamanda yüksek lisans yapıyor ve TÜBİTAK 2209 kapsamında yürüttüğü projesini tamamlamak üzere.
Unutulan Dokuma Geleneği Yeniden Hayat Buluyor
Yıllar önce son ustalarının vefatıyla yok olma tehlikesi yaşayan kınalı dokuma geleneği, Ümmühan Yılmaz ve ailesinin çabalarıyla yeniden canlandırıldı. Yılmaz, kardeşleriyle birlikte yürüttükleri araştırmalar sonucunda eski dokuma tekniklerini yeniden çözmeyi başardıklarını belirterek, bu sürecin kendisini üniversite eğitimine yönlendirdiğini ifade etti.
Akademik destekle büyüyen çalışma kapsamında Sakarya, Ege, Hacettepe, Trakya ve İstanbul Arel üniversiteleri ile İstanbul Şişli Meslek Yüksekokulu’ndan 10 akademisyen bir araya geldi. “Sakarya'daki Kınalı Muhacirlere Özgü Tekstil Ürünlerinin Tespiti ve Somut Olmayan Kültürel Miras Özelliklerinin Analizi” başlıklı proje, TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazandı.
Proje çerçevesinde geleneksel kıyafetler ve dokumalar uzmanlar tarafından incelenerek arşivlenirken, kurulan dokuma kurslarıyla bu bilgi birikiminin yeni nesillere aktarılması sağlanıyor.
“En Büyük Amacımız Bu Kültürü Geleceğe Taşımak”
Ümmühan Yılmaz, üniversiteye başlamanın hayatında önemli bir dönüm noktası olduğunu vurgulayarak, “Kendi kültürümden yola çıkarak akademik çalışmalar yapmak benim için büyük bir mutluluk. En büyük amacımız bu değerli mirası korumak, sürdürülebilir hale getirmek ve gelecek nesillere aktarmak” dedi.
Devlet Sanatçısından Büyük Destek
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” unvanı verilen devlet sanatçısı Esma Yıldız da kınalı dokuma geleneğinin yeniden canlandırılmasında önemli rol oynuyor. Sakarya’nın Adapazarı ilçesinde çalışmalarını sürdüren Yıldız, bu sanata başladığında bölgede dokuma yapan kimsenin kalmadığını belirterek, yok olma riskiyle karşı karşıya kalan bu mirası yaşatmak için üretime yeniden başladıklarını söyledi.
Yıldız, geleneksel dokumaları modern tasarımlarla buluşturarak genç kuşakların ilgisini çekmeyi başardıklarını ve aynı zamanda Halk Eğitim Merkezi bünyesinde eğitimler vererek yeni ustalar yetiştirdiklerini ifade etti.
Dört Kuşak Aynı Kültürde Buluştu
Kınalı muhacir kültürünün yaşatılmasında ailelerin rolü de dikkat çekiyor. Gülsüm Ortabağ, annesinden kalan yaklaşık 100 yıllık gelin elbisesini yaşatarak bu mirası çocuklarına ve torunlarına aktardığını belirtti.
Yasemin Ortabağ ise modern yaşamın içinde geleneklerine bağlı kalmaya devam ettiklerini vurgulayarak, özellikle kına gecelerinde bu kültürü yaşatmayı sürdürdüklerini dile getirdi.
Akademik Destekle Kalıcı Hale Geliyor
Proje yürütücüsü Sakarya Üniversitesi öğretim üyesi Dr. İbrahim Erdek, çalışmanın temel amacının Kınalı muhacirlerin tekstil ürünlerini ve üretim pratiklerini kültürel miras kapsamında belgelemek olduğunu söyledi.
Farklı disiplinlerden uzmanların yer aldığı projede, kültürel mirasın korunması ve kuşaklar arası aktarımının sağlanmasının hedeflendiğini belirten Erdek, saha çalışmalarında topluluğun projeye büyük ilgi ve destek gösterdiğini ifade etti.
Yürütülen kapsamlı çalışma ile hem akademik hem de kültürel anlamda önemli bir adım atılırken, Kınalı muhacirlerin zengin mirasının geleceğe taşınması için çalışmalar aralıksız sürdürülüyor.
